Ba siêu tàu chở dầu của Ả-rập Xê Út với tổng lượng hàng khoảng 6 triệu thùng dầu thô đi qua Eo biển Hormuz, trong bối cảnh Mỹ chính thức dỡ bỏ phong tỏa hàng hải đối với Iran và thỏa thuận ngừng bắn giữa Washington – Tehran bước sang giai đoạn thực thi.

Theo dữ liệu từ công ty tình báo thương mại toàn cầu Kpler, ba tàu chở dầu bật lại hệ thống phát tín hiệu định vị (transponder) vào ngày 18/6 khi đang ở Vịnh Oman, sau hơn hai tháng che giấu vị trí hoạt động.

Diễn biến này diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký bản ghi nhớ hôm 17/6 nhằm mở lại hoạt động hàng hải qua Hormuz và khởi động giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày hướng tới một thỏa thuận cuối cùng.

Ngày 18/6, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo lực lượng Mỹ dỡ bỏ phong tỏa đối với tàu ra vào các cảng và vùng duyên hải của Iran. Đây là một trong những điều kiện của thỏa thuận ngừng bắn giữa hai nước trong khi các cuộc đàm phán tiếp tục diễn ra trong hai tháng tới.

Đổi lại, Iran cam kết bảo đảm hoạt động đi lại an toàn của tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược mà trước chiến tranh vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thương mại toàn cầu.

Theo nội dung thỏa thuận được công bố, Iran sẽ cho phép các tàu thương mại đi qua Hormuz không thu phí trong thời hạn 60 ngày. Sau thời điểm đó, việc quản lý và các dịch vụ hàng hải trong khu vực sẽ do Iran phối hợp cùng Oman và các quốc gia vùng Vịnh khác quyết định.

Các quan chức Iran trước đó cho biết Tehran có thể áp dụng phí dịch vụ đối với tàu thuyền, dù nhiều chuyên gia hàng hải nhận định việc thu phí tại một tuyến hàng hải quốc tế như Hormuz có thể gây tranh cãi về mặt pháp lý.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết đã có hơn 12 triệu thùng dầu đi qua Hormuz chỉ trong một đêm. “Đây là mức cao nhất kể từ khi xung đột bắt đầu,” ông Vance phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng.

Trước xung đột, trung bình mỗi ngày có khoảng 14 triệu thùng dầu thô cùng 6 triệu thùng sản phẩm dầu tinh chế đi qua tuyến vận tải này. Tuy nhiên, theo Kpler, tính đến sáng 18/6 vẫn chưa xuất hiện sự gia tăng lớn về lưu lượng tàu thuyền.

Ông Matt Smith, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa của Kpler, nhận định: “Dòng chảy tàu thuyền chưa thực sự bùng nổ, hiện vẫn chưa xuất hiện làn sóng di chuyển quy mô lớn”.

Theo ông, các hãng vận tải vẫn tỏ ra thận trọng với việc quay lại Hormuz, đặc biệt do lo ngại về thủy lôi được cho là đã được Iran triển khai trước đó và hiện vẫn đang được Mỹ cùng các nước đối tác xử lý.

Ba tàu Ả-rập Xê Út nói trên thuộc loại VLCC – tàu chở dầu siêu lớn – với khả năng vận chuyển khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi tàu. Theo dữ liệu của Kpler, tàu Shaden đang trên hành trình tới Kiire (Nhật Bản), tàu Awtad hướng tới Ulsan (Hàn Quốc), trong khi điểm đến của tàu Jaham hiện chưa được xác định.

Trong khi đó, theo Lloyd’s List Intelligence, kể từ ngày 16/6, đã có ít nhất 5 tàu Iran vượt qua tuyến phong tỏa của Mỹ, trong đó 3 tàu chở dầu thuộc sở hữu nhà nước Iran đã rời Vịnh Oman. Các lô dầu xuất khẩu của Iran – hiện được phép lưu thông trở lại sau khi các biện pháp phong tỏa được gỡ bỏ theo thỏa thuận – cũng sẽ đi qua Hormuz. CENTCOM cho biết Hải quân Mỹ vẫn duy trì hiện diện trong khu vực nhằm giám sát việc thực thi lệnh ngừng bắn.

Kpler ước tính hiện có 118 tàu chở dầu đang mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư và có thể bắt đầu rời đi qua Hormuz trong vòng 15 ngày, nếu ngành vận tải biển tin tưởng vào khả năng thực thi thỏa thuận.

Theo dự báo của công ty này, trong vòng 30 ngày kể từ khi thỏa thuận có hiệu lực, khoảng 12 tàu chở dầu mỗi ngày có thể quay lại Vịnh để nhận dầu, dù con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trước chiến tranh.

Theo dõi tin tức thế giới trong ngày để cập nhật những thông tin chính trị, quân sự nổi bật toàn cầu.