Phát biểu tại hội thảo tài chính ở Jakarta ngày 22/4, Bộ trưởng Tài chính Indonesia Purbaya Yudhi Sadewa thừa nhận dù Indonesia nằm ở eo biển Malacca – tuyến đường thương mại và năng lượng toàn cầu quan trọng, nhưng việc biến điều đó thành nguồn thu nhập không phải là điều dễ dàng và cũng không nhất thiết là phù hợp.

“Giá mà mọi chuyện có thể như vậy, nhưng thực tế không phải thế”, ông Purbaya nói và chỉ ra những hạn chế về mặt pháp lý, địa chính trị, thực tiễn.

Những phát biểu của Bộ trưởng Sadewa được đưa ra sau khi ông đề cập đến ý tưởng Indonesia có thể học theo động thái của Iran trong việc áp đặt phí tại eo biển Hormuz. Iran gần đây ra tín hiệu về kế hoạch thu phí tàu thuyền đi qua eo biển này trong bối cảnh căng thẳng leo thang và những lo ngại về an ninh liên quan đến cuộc xung đột ở Trung Đông.

“Chúng tôi nằm trên tuyến đường thương mại và năng lượng chiến lược toàn cầu, nhưng chúng tôi không thu phí tàu đi qua eo biển Malacca. Giờ đây Iran đang tìm cách thu phí tàu đi qua eo biển Hormuz”, ông Purbaya nhấn mạnh thêm.

Theo ông Purbaya, mọi kỳ động thái nhằm thực hiện điều tương tự ở eo biển Malacca đều phải có sự tham gia của Malaysia và Singapore, hai quốc gia ven biển khác dọc theo eo biển Malacca.

“Nếu chia đều cho ba nước Indonesia, Malaysia và Singapore, thì đó sẽ là một điều khá lớn, phải không?”, ông Purbaya vừa nói vừa cười.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Purbaya nhanh chóng rút lại ý tưởng và nhấn mạnh Indonesia sẽ không tìm cách kiếm lợi từ tuyến vận tải biển quốc tế chỉ vì họ có thể làm như vậy.

Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan cũng cho biết các quốc gia ven biển có chung lợi ích chiến lược trong việc giữ cho eo biển Malacca và Singapore luôn thông thoáng, lưu ý cả ba đều là nền kinh tế phụ thuộc vào thương mại và cùng nhau hợp tác để duy trì sự tự do đi lại qua tuyến đường thủy này.

“Quyền đi lại tự do được đảm bảo cho tất cả mọi người. Chúng tôi sẽ không tham gia vào những nỗ lực nhằm đóng cửa, ngăn chặn hoặc áp đặt phí cầu đường trong khu vực lân cận của chúng tôi”, ông Balakrishnan thông tin.

Tương tự, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Malaysia Anthony Loke nhấn mạnh Malaysia vẫn cam kết đảm bảo tự do hàng hải và quá cảnh qua eo biển Malacca.

“Là một quốc gia có chủ quyền và là thành viên hội đồng của Tổ chức Hàng hải Quốc tế, chúng tôi cam kết tuân thủ một hệ thống dựa trên luật lệ, trong đó các thành viên đóng vai trò của mình trong việc tôn trọng luật pháp quốc tế”, ông Loke cho hay.

Eo biển Malacca dài khoảng 900 km là tuyến đường vận chuyển hàng hải quan trọng cho thương mại và năng lượng toàn cầu, nhưng cho đến nay vẫn chưa có khoản phí nào được áp dụng đối với các tàu thuyền đi qua. Eo biển này chủ yếu giáp với Indonesia, Malaysia và Singapore, kết nối Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương.